TYT'de Net Artırmanın Matematiği: Hangi Konudan Kaç Net Kazanılır?

TYT'de 120 soru var ve her doğru bir net, her dört yanlış ise bir net eksiltiyor. Bu kadar basit bir aritmetiğin arkasında, çoğu öğrencinin hiç yapmadığı bir hesap yatar: hangi konuya ayrılan bir saat, kaç net geri döner? Bu soruya kendi deneme verinle cevap verebilirsen, çalışma planın rastgele bir konu listesi olmaktan çıkar ve bir yatırım planına dönüşür.

Net Hesabını Doğru Yapmak

Bir bölümdeki net sayısı şu formülle bulunur: Net = Doğru − (Yanlış ÷ 4). Örneğin 40 soruluk Türkçe'de 28 doğru, 8 yanlış, 4 boş yaptıysan netin 28 − 2 = 26'dır. Bu formül bütün bölümler için aynıdır. Boş bırakılan sorular net hesabına girmez; ne kazandırır ne kaybettirir.

Puan hesabı ise ayrı bir konudur. Her bölümün netleri farklı katsayılarla çarpılır ve o yılki genel başarıya göre standart puana dönüştürülür. Bu dönüşüm sınav sonrası ÖSYM tarafından belirlendiği için önceden yalnızca tahmin edilebilir. Netlerini puan hesaplama aracına girdiğinde çıkan sonucu bu yüzden "tahminî" olarak okumalısın.

Net Potansiyeli Tablosu

Her bölümün soru sayısı, senin o bölümdeki en yüksek net tavanını belirler. Aşağıdaki tablo bölümleri ve tipik bir ortalama öğrencinin "mevcut net – ulaşılabilir net" aralığını gösterir. Rakamlar örnektir; kendi tablonu son üç denemenin ortalamasıyla doldurmalısın.

"Boşluk" sütunu net artırma alanının büyüklüğünü gösterir; ama tek başına yeterli ölçüt değildir. Bir de o boşluğu kapatmanın maliyetine bakmak gerekir.

Birim Çalışma Başına Net Getirisi

Her konunun bir "net getirisi" vardır: o konuyu öğrenmek için harcanacak saat ile o konudan gelmesi beklenen soru sayısının oranı. Bunu kabaca şöyle hesaplarsın:

1. Konudan sınavda beklenen soru sayısını yaz (geçmiş yıl ortalamalarına göre; TYT sayfasında dağılım var).
2. Son üç denemede o konudan kaç net yaptığını yaz.
3. Aradaki farkı, konuyu "orta seviyeye" getirmek için gereken saat sayısına böl.

Örnek: problemlerden yaklaşık 12 soru bekleniyor, sen 3 net yapıyorsun; fark 9. Orta seviye için 30 saat gerekiyorsa getiri saat başına 0,3 net. Buna karşılık noktalama işaretlerinden 2 soru bekleniyor, sen 0 yapıyorsun, konuyu bitirmek 4 saat sürüyor; getiri saat başına 0,5 net. Küçük konu, büyük konudan daha kârlı çıkabilir. İşte "net artırmanın matematiği" tam olarak budur.

Yanlışları Azaltmak da Net Artırmaktır

Dört yanlışın bir doğruyu götürdüğünü bilmek yetmez; bunu davranışa çevirmek gerekir. Matematikte 12 doğru, 12 yanlış yapan bir öğrencinin neti 9'dur. Aynı öğrenci emin olmadığı 8 soruyu boş bıraksa ve 4 yanlışa insa, neti 12 doğru − 1 = 11'e çıkar. Hiçbir yeni konu öğrenmeden 2 net artışı. Yanlış sayısını kontrol etmek, çoğu zaman yeni konu öğrenmekten daha hızlı net getirir; bunun ayrıntısını boş bırakma stratejisi yazımızda bulabilirsin. Bu nedenle net tablosuna doğru ve boş sayılarının yanında yanlış sayısını da her bölüm için ayrıca yaz; yanlışların çoğu tek bir bölümde toplanıyorsa o bölümde önce davranış, sonra bilgi düzeltilir.

Bölüm Bazında Öncelik Sırası

Tabloyu ve getiri hesabını birleştirdiğinde tipik bir öğrenci için öncelik genellikle şöyle çıkar:

• Türkçe: dil bilgisi konuları kısa sürede yüksek getiri sağlar; paragraf hızı ise uzun vadeli yatırımdır.
• Matematik: en büyük boşluk buradadır; sayı konuları ve problemlerin ilk alt başlıkları en yüksek getiriyi verir.
• Fen: biyoloji ve kimyanın ezber ağırlıklı konuları, fizik problemlerine göre daha hızlı net getirir.
• Sosyal: din kültürü ve felsefe soruları, tarih-coğrafyaya göre daha az konu ile daha çok net sağlar.

Örnek: Bir Haftalık Yatırım Planı

Diyelim ki haftada 25 saat çalışma süren var ve getiri hesabın şu üç konuyu öne çıkardı: matematikte sayı problemleri (saat başına 0,3 net), Türkçe'de noktalama-yazım (0,5 net), kimyada periyodik sistem (0,4 net). Süreyi getiriye orantılı dağıtırsan noktalama-yazıma 4 saat, periyodik sisteme 6 saat, sayı problemlerine 12 saat ayırırsın; kalan 3 saat deneme analizine gider. Bu haftanın beklenen getirisi kabaca 2 + 2,4 + 3,6 = 8 net gibi görünür; gerçekte bu kadar düz işlemez çünkü öğrenme hemen denemeye yansımaz. Ama iki-üç hafta içinde bu konulardan gelen netler tabloya girmeye başlar.

Küçük konuların getirisi genellikle ilk hafta bitmiş olur; noktalama-yazımı bir kez tamamladığında ikinci haftada oraya saat ayırmanın anlamı kalmaz. Bu yüzden her hafta tabloyu yeniden hesaplayıp süreyi o haftanın en yüksek getirili konularına kaydırmak gerekir. Büyük konular (problemler, paragraf) ise haftalarca listede kalır; bunlar için sabır, küçük konular için hız gerekir.

Her Denemeden Sonra Tabloyu Güncelle

Bu hesap bir kez yapılıp rafa kalkmaz. Her deneme sınavından sonra mevcut net sütununu güncelle, boşluğu yeniden hesapla ve önümüzdeki haftanın çalışma saatlerini en yüksek getirili üç konuya dağıt. Dört-beş deneme sonra tabloya baktığında, hangi konuların gerçekten net getirdiğini ve hangilerinin yalnızca "çalışmış gibi hissettirdiğini" açıkça göreceksin.