Bu Derste Neler Var?
Türkçe, Açık Öğretim Ortaokulu'nda en çok soru taşıyan derslerden biridir ve iyi haber şudur: soruların büyük bölümü ezber değil beceri ölçer. Bir paragrafı doğru okuyabilen öğrenci, konu çalışmamış olsa bile o soruları yapabilir. Bu yüzden Türkçe, kısa sürede en çok net kazandıran derstir.
Ana Başlıklar
- Okuduğunu anlama: Ana fikir, yardımcı fikir, konu, başlık bulma; paragrafın akışı.
- Sözcükte anlam: Gerçek, mecaz ve terim anlam; eş ve zıt anlam; deyim ve atasözü.
- Cümlede anlam: Neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma bildiren cümleler.
- Dil bilgisi: Sözcük türleri (isim, sıfat, zamir, fiil), ekler, cümlenin ögeleri.
- Yazım ve noktalama: Büyük harf, birleşik sözcük, "de/da" ve "ki" yazımı; nokta, virgül, kesme işareti.
Konu ile Ana Fikir Aynı Şey Değil
Bu ayrım, her dönem soru olarak çıkar ve çok karıştırılır. Konu, parçanın neden söz ettiğidir ve genellikle tek sözcükle söylenir: "okuma alışkanlığı". Ana fikir ise yazarın o konuda savunduğu düşüncedir ve bir cümleyle ifade edilir: "Okuma alışkanlığı küçük yaşta kazandırılmalıdır." Bir soruda "parçanın konusu" isteniyorsa kısa ve genel, "ana fikri" isteniyorsa yargı bildiren seçenek aranır.
Paragraf Sorularında Yöntem
- Parçayı bir kez, durmadan okuyun. Bilmediğiniz sözcükte takılmayın; çoğu zaman cevabı etkilemez.
- Soruyu okuyun, sonra parçaya geri dönün. Seçtiğiniz seçeneğin kanıtı parçada olmalı.
- Parçada geçmeyen bir bilgiyi ekleyen seçenekleri eleyin. "Doğru ama parçada yok" bir tuzaktır.
Az Çalışmayla Çok Kazandıran Başlık
Yazım ve noktalama, birkaç saatte öğrenilip her dönem net kazandıran bölümdür. Üç kural çoğu soruyu karşılar: "de/da" bulunma eki ise bitişik (evde), "ayrıca, dahi" anlamındaysa ayrı yazılır (ben de geldim). "ki" genellikle ayrı yazılır; oysaki, mademki, sanki gibi birkaç sözcükte bitişiktir. Kesme işareti özel adlara gelen çekim eklerini ayırır (Ankara'da) ama yapım ekini ayırmaz.
Nasıl Çalışılır?
Her gün kısa bir metin okuyup ana fikrini tek cümleyle yazın; bu alışkanlık paragraf netlerini en çok artıran şeydir. Deyim ve atasözlerini liste halinde değil, cümle içinde öğrenin. Dil bilgisinde kural okumak yerine örnek cümle üzerinde çalışın. Açık Öğretim Ortaokulu deneme sayfasından kısa sınavlarla ilerleyebilirsiniz.