KPSS Lisans'ta Tarihin Yeri
Genel Kültür testinin önemli bir bölümünü Tarih oluşturur ve bu alan ezber ağırlıklı görünse de aslında bir "neden-sonuç zinciri" mantığıyla çalışılırsa çok daha kalıcı öğrenilir. Olayları tek tek tarih-isim listesi olarak ezberlemek yerine, bir dönemin neden başladığını ve neye yol açtığını anlamak, benzer sorularda transfer edilebilir bilgi sağlar.
İslamiyet Öncesi Türk Tarihi
İlk Türk devletlerinin (Asya Hun, Göktürk, Uygur) kuruluş coğrafyası, yönetim anlayışı (kağan, kurultay, ikili teşkilat) ve yıkılış nedenleri sorulur. Bu dönemde devlet yönetimi, sosyal yapı, din (Gök Tanrı inancı) ve ilk yazılı belgeler (Orhun Yazıtları) üzerinden kültürel sorular gelir. Orhun Yazıtları'nın "ilk Türkçe yazılı metin" olma özelliği sıkça vurgulanan bir noktadır.
İslam Tarihi ve Türk-İslam Devletleri
Dört Halife dönemi, Emeviler-Abbasiler ile Türklerin İslamiyet'e geçiş süreci, Karahanlılar (İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti), Gazneliler ve büyük Selçuklu Devleti bu başlığın omurgasıdır. Büyük Selçuklu döneminde Nizamiye Medreseleri'nin eğitim tarihindeki yeri, Malazgirt Savaşı'nın Anadolu'nun Türkleşmesindeki rolü ve Anadolu Selçuklu Devleti'nin siyasi-ekonomik yapısı (kervansaraylar, ticaret yolları) sık sorulan konulardır.
Osmanlı Tarihi
Osmanlı dönemi tek başına en geniş alt başlıktır ve genellikle üç bölümde çalışılması verimlidir: (1) Kuruluş-Yükselme (devlet teşkilatı, toprak sistemi, fetih politikaları), (2) Duraklama-Gerileme (ıslahat hareketleri, kaybedilen topraklar, iç-dış nedenler), (3) Yıkılış dönemi (Tanzimat, Islahat Fermanı, I. ve II. Meşrutiyet, I. Dünya Savaşı). Osmanlı devlet teşkilatında Divan-ı Hümayun'un görevleri, toprak sisteminde tımar-has-zeamet ayrımı ve ıslahat hareketlerinin hangi padişah döneminde yapıldığı en çok karıştırılan noktalardır.
Kurtuluş Savaşı ve İnkılap Tarihi
KPSS Lisans'ta bu başlık en yoğun soru getiren dönemdir. Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası işgaller, Kongreler süreci (Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri, Amasya Görüşmeleri), TBMM'nin açılışı, cepheler (Doğu, Güney, Batı cepheleri ve düzenli ordu dönemi savaşları), Mudanya Ateşkesi ve Lozan Antlaşması kronolojik sırayla çalışılmalıdır. Ardından Atatürk İlke ve İnkılapları -siyasi, hukuki, sosyal, kültürel, ekonomik alanlardaki devrimler- kendi içinde sınıflandırılarak öğrenilmelidir; hangi inkılabın hangi ihtiyaçtan doğduğunu bilmek, sadece tarih ezberlemekten daha kalıcıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Adaylar genellikle şu noktalarda hata yapar: kongre kararları ile genelgelerin içeriğini birbirine karıştırmak (örneğin hangi kararın "milli" hangisinin "bölgesel" olduğu), padişahlar dönemindeki ıslahatların kronolojik sırasını yanlış hatırlamak ve cepheler arasındaki savaşların (I. İnönü, II. İnönü, Sakarya, Büyük Taarruz) hangi cephede ve hangi sırada gerçekleştiğini karıştırmaktır. Ayrıca "ilk" ifadesi taşıyan bilgiler (ilk anayasa, ilk TBMM hükümeti, ilk siyasi parti gibi) sınavda özellikle tercih edilen soru tipidir ve bu tür detaylar ayrı bir liste halinde tekrar edilmelidir.
Sınırlı Zamanda Öncelik Sırası
Zaman kısıtlıysa öncelik: (1) Kurtuluş Savaşı ve İnkılap Tarihi (en yoğun soru alanı), (2) Osmanlı'nın kuruluş-yükselme ve yıkılış dönemleri, (3) Türk-İslam devletleri (özellikle Selçuklu), (4) İslamiyet öncesi Türk tarihi ve Osmanlı duraklama-gerileme dönemi ıslahat detayları en sona bırakılabilir. Kronolojik bir zaman çizelgesi çıkarıp olayları bu çizelge üzerinde tekrar etmek, ezberi kalıcı hale getirir. Çalıştıkça yanlış yaptığın dönemleri yanlışlarım ekranında topla; kartlarım aracıyla tarih-olay eşleştirmelerini kısa tekrar kartlarına dönüştürmek, kalabalık bilgiyi hafif ve tekrar edilebilir hale getirir.