KPSS'te Eğitim Bilimlerinin Yeri
Öğretmenlik alanına giren adaylar için Eğitim Bilimleri testi puanın en belirleyici bölümüdür ve genel yetenek-genel kültürden farklı olarak kuram ve kavram bilgisine dayanır. Bu alanın zorluğu ezber miktarından çok, birbirine yakın kuramları ve kavramları ayırt etme gerekliliğinden gelir. Doğru strateji, her alt başlığı izole değil birbiriyle ilişkilendirerek çalışmaktır; çünkü sınav soruları genellikle bir kuramcının görüşünü bir örnek durumla eşleştirmeyi ister.
Gelişim Psikolojisi
Bilişsel gelişim (Piaget'nin dönemleri: duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler), psikososyal gelişim (Erikson'un evreleri), ahlaki gelişim (Kohlberg) ve dil gelişimi kuramları bu başlığın temelini oluşturur. Sınavda en çok sorulan soru tipi, verilen bir davranış örneğinin hangi gelişim dönemine veya hangi kuramcının hangi evresine ait olduğunu buldurmaktır. Bu yüzden her kuramcının evrelerini sadece isim olarak değil, o evrede çocuğun/bireyin sergilediği tipik davranışlarla birlikte öğrenmek gerekir.
Öğrenme Psikolojisi
Davranışçı yaklaşımlar (klasik koşullanma-Pavlov, edimsel koşullanma-Skinner, pekiştirme tarifeleri), bilişsel yaklaşımlar (bilgiyi işleme kuramı, anlamlı öğrenme-Ausubel, buluş yoluyla öğrenme-Bruner) ve sosyal öğrenme kuramı (Bandura, model alma) bu başlıkta işlenir. Pekiştirme tarifelerinin (sabit-değişken aralıklı, sabit-değişken oranlı) hangi durumda hangisinin daha kalıcı öğrenme sağladığı klasik bir karşılaştırma sorusudur. Bilişsel yaklaşımlarla davranışçı yaklaşımların birbirinden nasıl ayrıldığını (uyarıcı-tepki ilişkisi mi, zihinsel süreç mi) net kavramak gerekir.
Öğretim İlke ve Yöntemleri
Öğretim ilkeleri (bilinenden bilinmeyene, somuttan soyuta, yakından uzağa gibi), öğretim yöntem ve teknikleri (anlatım, tartışma, örnek olay, gösterip yaptırma, işbirlikli öğrenme, proje tabanlı öğrenme) ve program geliştirmenin temel öğeleri (hedef, içerik, eğitim durumu, değerlendirme) bu bölümün konularıdır. Sorular genellikle bir sınıf içi senaryo vererek hangi yöntemin veya ilkenin kullanıldığını sordurur; bu yüzden yöntemleri sadece tanım olarak değil, örnek sınıf uygulamasıyla birlikte öğrenmek gerekir.
Ölçme ve Değerlendirme
Ölçme araçlarının nitelikleri (geçerlik, güvenirlik, kullanışlılık), ölçme türleri (yazılı, çoktan seçmeli, performans değerlendirme, portfolyo) ve değerlendirme türleri (tanılayıcı/diagnostik, biçimlendirici/formatif, düzey belirleyici/summatif) bu başlıkta çalışılır. Geçerlik ve güvenirlik kavramlarının birbirinden ayrılması -bir testin güvenilir olması her zaman geçerli olduğu anlamına gelmez- en çok sorulan kavramsal ayrımdır.
Rehberlik ve Sınıf Yönetimi
Rehberlik hizmet alanları (eğitsel, mesleki, kişisel-sosyal rehberlik), sınıf yönetimi yaklaşımları ve sınıf içi istenmeyen davranışlarla baş etme stratejileri bu başlıkta yer alır. Rehberliğin önleyici, gelişimsel ve düzeltici işlevlerinin birbirinden ayrılması sık sorulan bir konudur.
Sık Yapılan Hatalar
Adaylar en çok şu noktalarda hata yapar: birbirine yakın kuramcıları (Piaget-Vygotsky, Skinner-Bandura gibi) karıştırmak, pekiştirme tarifelerinin etkisini yanlış hatırlamak ve geçerlik-güvenirlik kavramlarını birbirinin yerine kullanmak. Bu kavramlar sınav sorularında sıkça karşılaştırmalı sorulduğu için, çalışırken de karşılaştırmalı tablo yapmak tek tek ezberlemekten daha etkilidir.
Sınırlı Zamanda Öncelik Sırası
Öncelik sırası: (1) öğrenme psikolojisi (davranışçı ve bilişsel kuramlar en çok soru getiren alan), (2) gelişim psikolojisi, (3) öğretim ilke ve yöntemleri, (4) ölçme-değerlendirme, (5) rehberlik ve sınıf yönetimi. Kuramcı isimlerini ve evrelerini kartlarım aracında kısa tekrar kartlarına dönüştürmek, sınav öncesi hızlı tekrar için etkilidir. Karıştırdığın kuramcı çiftlerini yanlışlarım ekranında not ederek düzenli tekrar etmek, kalıcı karışıklığı önler.