TYT Temel Matematik Neleri İçerir?
TYT Matematik testinde geometri dışında kalan bölüm, sayılar ve cebirsel işlemler etrafında şekillenir. Bu bölümün ortak özelliği, çoğu konunun birbirine bağlı olmasıdır: bölünebilme kuralını bilmeyen bir öğrenci EBOB-EKOK sorusunu, oran-orantıyı zayıf bilen bir öğrenci ise problem sorularını çözmekte zorlanır. Bu yüzden temel matematik, sınavın en çok "zincirleme eksik" doğuran alanıdır.
Sayı Basamakları ve Bölünebilme
Bir sayının 2, 3, 4, 5, 9, 11 gibi sayılara bölünüp bölünmediğini basamak toplamı veya son basamaklara bakarak anlama kuralları TYT'nin klasik başlangıç sorularındandır. Bu kurallar ezberlenmeli ve rakamları bilinmeyen sayı problemlerinde doğrudan kullanılabilir hale getirilmelidir.
EBOB-EKOK
En büyük ortak bölen ve en küçük ortak kat, gerçek hayat problemleriyle (örneğin belirli aralıklarla tekrar eden olaylar) birleştirilerek sorulur. Asal çarpanlara ayırma yöntemi bilinmeden bu konuda hız kazanmak mümkün değildir.
Rasyonel Sayılar, Basit Eşitsizlikler ve Mutlak Değer
Kesirli işlemler, ondalık sayı dönüşümleri ve mutlak değerin tanım kümesine göre açılımı sık karıştırılan konulardandır. Mutlak değer içindeki ifadenin işaretine göre parçalara ayrılması gerektiği unutulmamalıdır.
Üslü ve Köklü Sayılar
Üs alma kuralları, negatif ve kesirli üsler, köklü ifadelerin sadeleştirilmesi ve rasyonelleştirme (paydayı kökten kurtarma) bu bölümün temel taşlarıdır. Üslü sayılarda taban ve üssün aynı anda değişmesi durumunda kuralların karışması en sık görülen hatadır.
Çarpanlara Ayırma ve Özdeşlikler
Ortak çarpan parantezine alma, iki kare farkı, tam kare ifadeler gibi özdeşlikler hem cebirsel sadeleştirmelerde hem de denklemlerin köklerini bulmada kullanılır. Bu konu zayıfsa ileride fonksiyonlar ve denklemler de zorlaşır.
Oran-Orantı ve Problemler
Yaş problemleri, işçi-havuz problemleri, hareket (hız-yol-zaman) problemleri, yüzde problemleri ve kar-zarar problemleri TYT'de en çok soru gelen alanlardandır. Bu problemlerde asıl zorluk matematik değil, günlük dildeki ifadeyi doğru denkleme çevirmektir.
Fonksiyonlar ve Basit Permütasyon-Olasılık
TYT düzeyinde fonksiyon tanımı, bileşke fonksiyon ve basit grafik okuma yeterlidir. Sayma yöntemleri (permütasyon, kombinasyon) ve olasılık ise temel düzeyde, genellikle tek soru şeklinde sorulur.
Sık Yapılan Hatalar
- Problemde "en az", "en çok", "artan", "azalan" gibi ifadeleri denkleme geçirirken işaret hatası yapmak.
- Üslü sayılarda toplama ile çarpmayı karıştırıp üsleri hatalı toplamak.
- Yüzde problemlerinde hangi değerin "yeni", hangisinin "eski" olduğunu karıştırmak.
- İşlem önceliğini (parantez, üs, çarpma-bölme, toplama-çıkarma) atlamak.
Nasıl Çalışılmalı?
Temel matematikte önce sayılar konusu (bölünebilme, EBOB-EKOK, asal sayılar) bitirilmeli, ardından üslü-köklü sayılar ve çarpanlara ayırma çalışılmalıdır; bunlar sonraki tüm konuların altyapısıdır. Problemler bölümüne geçmeden önce bu temel bloklar oturmalıdır, aksi halde problem çözerken hem denklem kurma hem de işlem yapma yükü aynı anda taşınır ve hata payı artar. Kartlarım ile formül ve kural setlerini kısa tekrarlarla pekiştirmek, özellikle üslü sayı kuralları gibi çok sayıda alt kuralı olan konularda etkilidir. Konu bitince TYT deneme sınavında karışık soru sırasıyla karşılaşmak, hangi konuyu görünce hangi yöntemi kullanacağını hızlı ayırt etme becerisini geliştirir.