TYT Felsefe Testi Ne İster?
TYT Felsefe grubu dersleri (felsefe, mantık, psikoloji, sosyoloji alanlarını da içeren geniş başlık) arasında saf felsefe konuları, düşünürlerin görüşlerini ve temel kavramları doğru eşleştirmeyi ve bir düşünceyi örnekle ilişkilendirmeyi ister. Bu derste ezber kadar kavramları birbirinden ayırt edebilme becerisi de önemlidir; çünkü sorular çoğunlukla bir görüşü ya da örnek durumu tanımlayıp hangi kavrama veya düşünüre ait olduğunu sorar.
Felsefeyle Tanışma
Felsefenin ne olduğu, felsefi düşüncenin özellikleri (sistemli, sorgulayıcı, eleştirel olması), felsefenin bilim, sanat ve dinden farkı bu bölümün temelidir. Felsefenin "sürekli soru sorma" ve "kesin sonuca varmama" özelliği sık vurgulanan bir ayrım noktasıdır.
Bilgi Felsefesi
Bilginin kaynağı ve doğruluğu üzerine görüşler; rasyonalizm (akılcılık), empirizm (deneycilik), kritisizm ve septisizm (kuşkuculuk) gibi temel akımlar bu bölümde işlenir. Bu akımların hangi düşünürle özdeşleştiği ve birbirinden nasıl ayrıldığı (örneğin bilginin kaynağını akıl mı deney mi sayması) sık sorulan bir konudur.
Varlık Felsefesi
Varlığın ne olduğu, var olup olmadığı, maddi mi manevi mi olduğu üzerine görüşler; idealizm, materyalizm, realizm gibi temel yaklaşımlar bu bölümün konusudur. Varlık felsefesindeki akımlar bilgi felsefesindeki akımlarla karıştırılmamalıdır; ikisi farklı sorular üzerine kuruludur.
Ahlak, Sanat, Din ve Devlet Felsefesi
Ahlaki değerlerin kaynağı ve evrenselliği tartışması, sanat ve estetik değer kavramları, din felsefesinin temel soruları (Tanrı'nın varlığı, inanç-akıl ilişkisi), devletin kaynağı ve meşruiyeti üzerine görüşler (toplum sözleşmesi gibi) bu bölümlerde işlenir. Bu konular birbirinden bağımsız gibi görünse de hepsi "insan neye göre karar verir" sorusuna farklı açılardan yaklaşır.
Bilim Felsefesi ve MÖ 6.-MS 2. Yüzyıl Felsefesi
Bilimin doğası, bilimsel yöntem ile felsefenin ilişkisi ve ilk çağ filozoflarının (doğa filozofları, Sokrates, Platon, Aristoteles gibi) temel görüşleri TYT felsefenin diğer konularıdır. İlk çağ filozoflarının her birinin öne çıkan bir görüşü (örneğin "her şey akar" gibi) ile eşleştirilmesi klasik bir soru tipidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Bilgi felsefesi akımlarını (rasyonalizm, empirizm) varlık felsefesi akımlarıyla (idealizm, materyalizm) karıştırmak.
- Düşünürleri görüşleriyle yanlış eşleştirmek, özellikle isim benzerliği olan filozofları karıştırmak.
- Felsefi görüşü kendi fikriyle karıştırıp metindeki asıl iddiayı kaçırmak.
- Kavramın tanımını ezberleyip örnek durumla ilişkilendirmeyi atlamak.
Nasıl Çalışılmalı?
Felsefede her akımı ve düşünürü soyut tanımla değil somut bir örnek cümleyle ilişkilendirerek öğrenmek kalıcılığı artırır; örneğin "empirizm" kavramını sadece tanımlamak yerine "bilgi duyu deneyiminden gelir" diyen bir düşünürün örnek görüşüyle birlikte hatırlamak daha etkilidir. Kartlarım ile akım-düşünür-anahtar kavram eşleştirmeleri kısa kartlara dönüştürülüp sık tekrar edilebilir. Konu haritasında felsefe grubu dersleri konu haritam üzerinden takip edilerek hangi akımın veya filozofun eksik kaldığı görülmelidir. Yanlış yapılan eşleştirme sorularını yanlışlarım bölümünde tutmak, aynı kavram karışıklığının tekrar edip etmediğini fark etmeyi sağlar.