Akışı Bozan Cümle
Numaralandırılmış dört ya da beş cümleden oluşan bir paragraf verilir; biri paragrafın akışına ait değildir. Buradaki incelik şudur: akışı bozan cümle de genellikle aynı konudan söz eder. Konu benzerliği ölçüt değildir; ölçüt paragrafın kurduğu fikrin yürüyüşüdür.
Üç Adımlı Yöntem
- Konu cümlesini bulun. Neredeyse her zaman ilk cümledir ve soruda seçenek olarak verilmez. Paragrafın ne hakkında olduğunu ve hangi yönde ilerleyeceğini o söyler.
- Her cümleyi konu cümlesine karşı sınayın. "Bu cümle, ilk cümlenin söylediğini geliştiriyor mu, örneklendiriyor mu, karşıtını mı veriyor?" Bir işlevi varsa paragrafa aittir.
- Cümleyi çıkarıp okuyun. Çıkardığınızda paragraf daha akıcı hale geliyorsa doğru cümleyi bulmuşsunuzdur. Bir boşluk hissi doğuyorsa yanlış cümleyi çıkarmışsınızdır.
Bağlantı İzleri
Paragrafın cümleleri birbirine görünmez iplerle bağlıdır; bu ipleri arayın:
- Gönderim sözcükleri: this process, these findings, such an approach — bunlar bir önceki cümleye işaret eder. İşaret ettiği şey yoksa zincir kopmuştur.
- Bağlaçlar: however, moreover, for example cümlenin önceki cümleyle ilişkisini ilan eder. For example ile başlayan bir cümleden önce genel bir yargı bulunmalıdır.
- Zaman ve zaman kipi: Paragraf geçmiş bir araştırmayı anlatırken geniş zamana geçen bir cümle çoğu zaman dışarıdandır.
Klasik Tuzak
Akışı bozan cümle çoğunlukla doğru, ilginç ve konuyla ilgili bir bilgi taşır. Aday, "bu cümle yanlış bir şey söylemiyor" diye düşünüp geçer. Oysa soru doğruluk sormuyor; aitlik soruyor. Bir cümle konuyla ilgili olabilir ama paragrafın o anki argümanına hizmet etmiyorsa akışı bozar.
Nasıl Çalışılır?
Örnek Üzerinde
Bir paragraf, antik Roma'da su kemerlerinin nasıl inşa edildiğini anlatıyor olsun. Cümlelerden biri kemerlerin eğimini, biri kullanılan harcı, biri bakım örgütlenmesini anlatıyor. Aralarda bir cümle de "Roma mutfağında zeytinyağı yaygın olarak kullanılırdı" diyorsa, bunu bulmak kolaydır. Sınav bu kadar kolay kurmaz; oraya "Roma İmparatorluğu geniş bir alana yayılmıştı" gibi doğru, konuyla ilgili ama inşa tekniğiyle ilgisiz bir cümle koyar. Ölçüt her zaman aynıdır: cümle, paragrafın o anda yürüttüğü argümana hizmet ediyor mu? Konuya değil, argümana.
Paragraf yapısını görmeyi çalışın: giriş, geliştirme, örnek, sonuç. Bu iskelet yerleştiğinde yabancı cümle gözünüze kendiliğinden çarpar. Aynı iskelet paragraf tamamlama sorularında da işinize yarar; ikisi aynı becerinin iki yüzüdür. Okuma hızınız için okuduğunu anlama konusuna da bakın.