Bu Derste Neler Var?
Sosyal Bilgiler üç alanı bir arada taşır: tarih, coğrafya ve vatandaşlık. Bu yüzden konu listesi geniş görünür; ancak sorular genellikle ezber değil ilişki sorar. "Hangi yıl" sorusundan çok, "bu olay neyin sonucudur", "bu bölgede neden çok nüfus yaşar" tipi sorular çıkar.
Ana Başlıklar
- Tarih: İlk Türk devletleri, Türklerin İslamiyet'i kabulü, Selçuklu ve Osmanlı dönemi, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in kuruluşu, inkılaplar.
- Coğrafya: Harita bilgisi, Türkiye'nin konumu, iklim ve yer şekilleri, nüfus ve göç, ekonomik faaliyetler.
- Vatandaşlık: Hak ve özgürlükler, sorumluluklar, devletin organları, demokrasi ve seçim, kurumlar.
Tarihte Kronoloji Kurmak
Tarih konularını listeden değil zaman şeridinden çalışın. Yatay bir çizgi çizin, yüzyılları işaretleyin ve her olayı yerine koyun. "Aşağıdakilerden hangisi daha önce gerçekleşmiştir" tipi sorular bu şeritle tek bakışta çözülür. Her olay için üç satır yazın: öncesinde ne vardı, olay neydi, sonrasında ne değişti.
Coğrafyada Zincir Kurmak
Coğrafya sorularının çoğu şu zincirin bir halkasını sorar: konum → iklim → bitki örtüsü → tarım ürünü → nüfus → yerleşme. Bir bölgede neden az insan yaşadığı sorulduğunda cevap genellikle zincirin başındadır: yükselti, eğim ya da iklim. Bu zinciri kurmak, ezberlemediğiniz bilgileri bile çıkarmanızı sağlar. Haritada çalışmak da şarttır; okuduğunuz her yeri harita üzerinde gösterin.
Vatandaşlıkta Ayırt Edilmesi Gerekenler
Bu bölümde sorular genellikle hak ile sorumluluk ve devletin organları üzerinedir. Yasama, yürütme ve yargının hangi görevi yaptığını ayırt etmek, bölümün sorularının önemli kısmını karşılar. Hak ve özgürlükleri ezberlemek yerine, her birinin hangi soruna karşı geliştiğini düşünmek kalıcılığı artırır.
Nasıl Çalışılır?
Örnek Üzerinde: "Neden Burada?" Sorusu
Sosyal Bilgiler sorularının çoğu tek bir soruya indirgenebilir: neden burada? Bir şehrin neden kıyıda kurulduğu sorulduğunda cevap ulaşım ve ticaret kolaylığıdır; bir bölgenin neden seyrek nüfuslu olduğu sorulduğunda cevap yükselti, engebe ya da sert iklimdir. Aynı soru tarihte de işler: bir savaşın neden o geçitte yapıldığı, genellikle o geçidin tek geçiş yolu olmasıyla açıklanır. Bilmediğiniz bir soruda bile bu soruyu sorarak seçenekleri ikiye indirebilirsiniz — çünkü coğrafya ile tarih aynı haritanın üzerinde durur.
Her konuyu bitirdiğinizde kitabı kapatıp kendi cümlelerinizle özet yazın; yazamadığınız yer, tekrar etmeniz gereken yerdir. Tarih ve coğrafyayı birlikte çalışmak ikisini de kolaylaştırır, çünkü göçlerin ve savaşların nerede yoğunlaştığı coğrafyayla açıklanır. Deneme sayfasından konu sonlarında kısa sınav çözerek eksiklerinizi görün.