DGS Sözel Mantık: Sıralama ve Eşleştirme Sorularında Tablo Kurma

Sıralama ve eşleştirme soruları DGS sözel bölümünde hem en çok korkulan hem de en çok kazandıran sorulardır. Korkulur, çünkü metni okumak uzun sürer; kazandırır, çünkü tek bir öncül kümesinden çoğu zaman birden fazla soru çıkar ve kurduğunuz tabloyu bir kez doğru kurduğunuzda geri kalanı neredeyse kendiliğinden gelir. Aradaki fark, kafadan takip etmeyi bırakıp kâğıda bir düzen kurmakta yatar.

Neden kafadan çözmek işe yaramaz?

İnsan belleği aynı anda yaklaşık dört beş bilgiyi güvenle tutar. Tipik bir eşleştirme sorusunda ise beş kişi, beş meslek, beş şehir ve bunlar arasındaki yedi sekiz koşul bulunur. Kafadan takip etmeye çalıştığınızda, üçüncü öncülde birincisini kaybedersiniz; sonra başa döner, aynı metni ikinci kez okursunuz. Zaman kaybının asıl kaynağı sorunun zorluğu değil, bu tekrar okumalardır.

Tablo kurmak bu yükü kâğıda aktarır. Belleğiniz bilgiyi saklamakla değil, yalnızca ilişki kurmakla uğraşır.

Kısaltma düzeni: önce alfabe, sonra kural

Tabloyu kurmadan önce bütün adları tek harfe indirin. Ahmet için A, Berk için B, Manisa için M... Aynı harfle başlayan iki ad varsa ikincisini iki harfle yazın. Bu basit alışkanlık bir soruda yaklaşık yirmi saniye kazandırır; bir sınav boyunca birkaç dakika eder.

Ardından öncülleri iki kümeye ayırın:

• Kesin bilgiler: "Ahmet üçüncü sıradadır", "Berk ile Can yan yanadır". Bunlar doğrudan tabloya yazılır.
• Yasaklar: "Deniz ilk iki sırada değildir", "Elif öğretmen değildir". Bunlar tabloda çarpı işaretiyle gösterilir.

Çözüme her zaman kesin bilgilerden başlanır. Yasaklar, kesin bilgiler yerleştikten sonra çok daha az olasılık bırakır.

Öncülleri doğru okumanın dili

Bu soruların zorluğu çoğu zaman mantıkta değil dildedir. Öncüllerde geçen birkaç ifade, anlamı tamamen değiştirir ve hızlı okumada gözden kaçar:

• "En az biri" ile "yalnızca biri" aynı şey değildir. Birincisi bir ya da daha fazlasını, ikincisi tam olarak birini anlatır.
• "A ile B ardışıktır" ifadesi hangisinin önce geldiğini söylemez; iki ihtimali de tabloda tutmak gerekir.
• "A, B'nin hemen sağındadır" gibi yön bildiren ifadelerde sağ ve sol, çoğunlukla okuyucuya göre değil sıralamaya göre tanımlanır. Soru kökü bunu belirtir.
• "Hiçbiri ... değildir" biçimindeki olumsuz öncüller, tabloya artı değil toplu eksi olarak yazılır ve genellikle en çok eleme sağlayan bilgidir.

Öncülleri okurken bu ifadelerin altını çizmek, sonradan yapılacak bir tablo hatasının önüne geçer. Yanlış okunan tek bir öncül, doğru kurulmuş bir tabloyu baştan sona geçersiz kılar.

Sıralama sorularında tek satır yeter

Sıralama sorularında karmaşık bir çizelgeye gerek yoktur. Sıra sayısı kadar kutucuk çizin ve kesin bilgileri yerleştirin. "A, B'den önce" gibi göreli bilgileri kutucuğa değil, kenara ok ile yazın: A < B. İki göreli bilgi birleştiğinde zincir uzar ve bir anda üç kişinin yeri belirlenir.

Sıralamada en sık yapılan hata, "hemen önce" ile "önce" ifadelerini karıştırmaktır. "Hemen önce" bitişikliği zorunlu kılar, "önce" kılmaz. Soru kökünde bu iki ifadeden hangisinin geçtiğini kalemle işaretleyin.

Eşleştirmede çift girişli tablo

Üç ya da daha fazla özellik eşleştiriliyorsa satırlara kişileri, sütunlara özellikleri yazın. Her hücreye ya artı ya eksi konur. Bir satırda bir artı bulunduğunda, o satırın kalanı ve o sütunun kalanı otomatik olarak eksi olur. Bu "otomatik doldurma" adımını atlamak, sorunun elinizde gereğinden uzun kalmasının en yaygın nedenidir.

Yukarıdaki gibi bir tablo tamamlandığında, aynı öncül kümesine bağlı üç dört soru arka arkaya, her biri on saniyede cevaplanır.

Doğrulama adımı: bir dakikanın karşılığı

Tabloyu bitirdiğinizde hemen şıklara geçmeyin. Öncüllere dönüp her birini tabloda hızlıca sınayın. Bu kontrol ortalama bir dakika sürer; buna karşılık yanlış kurulmuş bir tablodan çıkan üç yanlış cevabı önler. DGS'de dört yanlışın bir doğruyu götürdüğü düşünülürse, bu bir dakika sınavın en kârlı yatırımıdır.

Hangi soruyu ne zaman bırakmalı?

Bir öncül kümesi tek soruya bağlıysa ve öncül sayısı fazlaysa, o soruyu son tura bırakmak akıllıcadır. Buna karşılık aynı kümeden üç soru çıkıyorsa, tabloyu kurmak için harcanacak iki dakika fazlasıyla geri döner. Soru sayısına bakıp karar vermek, sözel bölümde zaman yönetiminin temelidir.

Çalışma önerisi

Ayrıca aynı soruyu iki gün sonra yeniden çözmek, bu konuda çok işe yarar. İlk çözümde tabloyu kurmak beş dakika sürmüşse, ikinci çözümde iki dakikaya inmesi beklenir. İnmiyorsa yöntem henüz oturmamış, yalnızca cevap hatırlanmış demektir. Süreyi ölçmek, ilerlemeyi duygularla değil rakamla takip etmenizi sağlar ve hangi tipte gerçekten hızlandığınızı açıkça gösterir.

Bu beceri yalnızca soru çözerek değil, çözüm sonrası not tutarak gelişir. Her sıralama sorusundan sonra şu üç satırı yazın: kaç dakikada bitti, tabloyu doğru kurdum mu, hata öncülü okumada mı yoksa yerleştirmede mi oldu. On beş soruluk bir defter, size hangi tipte kaybettiğinizi açıkça gösterir.

Konu dağılımını ve soru tiplerini görmek için DGS sınav sayfasını inceleyebilir, öğrendiğiniz tablo yöntemini süre baskısı altında denemek için DGS deneme bölümünü kullanabilirsiniz. Farklı konu anlatımları için blog yazılarına da göz atmanızı öneririz.